QR Kod Nedir?
Tanım
QR Code (Quick Response), kare bir matris içinde veri taşıyan iki boyutlu bir barkod türüdür. 1994'te Japonya'da otomotiv üretiminde parça takibi için geliştirilmiş, sonrasında dünya çapında yaygınlaşmıştır.
QR kodlar ISO/IEC 18004 uluslararası standardı ile tanımlanır. Bu, farklı üreticilerin oluşturduğu kodların herhangi bir standart okuyucuyla uyumlu olmasını sağlar.
Bir QR kodu telefon kamerasıyla ya da kamera ile barkod okuma gibi bir araçla okuyabilir; ne taşıdığını doğrudan görebilirsiniz.
Nasıl çalışır
Bir QR kodun köşelerindeki üç büyük kare (bulma desenleri), okuyucunun kodu ve yönünü hızla tespit etmesini sağlar. Bu yüzden QR'lar hangi açıdan bakılırsa bakılsın okunabilir.
İçerik büyüdükçe kodun "versiyonu", yani matris boyutu artar ve modüller (küçük kareler) küçülür. Kısa bir metin küçük ve seyrek bir kod üretirken, uzun bir URL daha büyük ve yoğun bir kod oluşturur.
Modüllerin bir kısmı, verinin kendisi yerine hizalama ve zamanlama desenlerine ayrılmıştır; bu yapılar kodun eğik veya kısmen bozuk olsa bile doğru çözülmesine yardımcı olur.
İçerik türleri
Bir QR kod URL, düz metin, Wi-Fi bilgisi, kişi kartı (vCard), e-posta, telefon numarası, SMS, takvim etkinliği ve konum gibi birçok içeriği barındırabilir. İçeriğin ne olacağını kodu oluşturan kişi belirler.
Her içerik türü belirli bir biçim kullanır; örneğin Wi-Fi için WIFI:T:WPA;S:Ağ;P:Şifre;; kalıbı, kişi kartı için vCard biçimi kullanılır. Telefonlar bu biçimleri tanıyıp uygun eylemi (ağa bağlan, kişi ekle) önerir.
Farklı içerik türlerinde QR üretmek için QR kod oluşturucu, çok sayıda kod için toplu QR kod oluşturucu aracını kullanabilirsiniz.
Hata düzeltme
QR kodlar Reed-Solomon adı verilen bir hata düzeltme mekanizması içerir ve L, M, Q, H olmak üzere dört seviye sunar. Bu seviyeler sırasıyla verinin yaklaşık %7, %15, %25 ve %30'unun kurtarılabilmesini sağlar.
Daha yüksek bir seviye, kısmen kirlenmiş, çizilmiş veya üzerine logo eklenmiş bir kodun bile okunmasını mümkün kılar; ancak bunun bedeli daha yoğun bir desen ve daha çok modüldür.
Ortasına logo koyacaksanız Q veya H seviyesini seçin, çünkü logo bazı modülleri kapatır. Baskı sonrası kodu mutlaka tarayarak okunduğundan emin olun.
Statik ve dinamik QR
Statik QR kodlarda içerik doğrudan kodun içine yazılır; kod bir kez basıldıktan sonra hedefi değiştirilemez ama süresiz çalışır ve hiçbir sunucuya bağlı değildir. Bu araçların ürettiği QR'lar statiktir.
Dinamik QR kodlar ise kısa bir yönlendirme bağlantısı taşır; asıl hedef bir sunucuda tutulur ve sonradan değiştirilebilir. Esneklik sağlar ama bir servise bağımlıdır ve o servis kapanırsa kod çalışmaz.
Hedefi sonradan değiştirmeniz gerekmiyorsa statik QR daha kalıcı ve gizliliğe saygılı bir seçenektir.
Güvenlik
Bir QR kod kendi başına güvenli veya tehlikeli değildir; yalnızca bir taşıyıcıdır ve içindeki bağlantı ya da veriye yönlendirir. "Bu QR kod güvenlidir" demek bu yüzden yanıltıcıdır.
Bilinmeyen QR kodları tararken açılacak bağlantıyı kontrol etmek, kısaltılmış URL'lere ve giriş bilgisi isteyen sayfalara temkinli yaklaşmak gerekir. Ayrıntılar için QR kod güvenli mi yazısına bakın.
Kendi ürettiğiniz QR kodlar için de kaynağa dikkat edin; içeriği siz belirlediğiniz sürece risk düşüktür.